Verhaal van pand 109. Woonhuis prof. dr. L. van Vuuren (rector-magnificus rijksuniversiteit)

Klappen voor de rector-magnificus

De woelingen op Dolle Dinsdag 5 september 1944 leveren nog een hachelijk avontuur op voor een vooraanstaande bewoner van de Maliebaan: de rector-magnificus van de Utrechtse universiteit, prof dr L. van Vuuren, hoogleraar geografie, wonend op nummer 109. Hij is al in 1941 tot hoogste bestuurder van de universiteit benoemd, al is hij het eerste jaar nog waarnemend rector. Van Vuuren is geen NSB’er, en ook geen vriend van de bezetter, maar hij verzet zich niet of nauwelijks tegen Duitse maatregelen. Hij is gewoon thuis, op dinsdag de vijfde, als hij gebeld wordt met een niet alledaags probleem. Het is een verzoek van de familie De Savornin Lohman, het gezin van de hoogleraar staats- en administratief recht. De dochter van de professor is in de problemen geraakt: ze had die ochtend, in de balorige sfeer van de volgens iedereen naderende bevrijding, een gekke bek getrokken naar een Duitse militair. Die had deze belediging niet over zijn kant laten gaan: hij bracht de jongedame De Savornin Lohman naar Maliebaan 74, de Sicherheitspolizei. En dus krijgt professor Van Vuuren een telefoontje uit collegiale hoek: of hij zijn gezag in de strijd kan werpen en even bij de Duitse politie langs kan gaan.

Dat doet Van Vuuren, het is een kleine moeite, hij woont pal aan de overkant van de Sicherheitspolizei.

Hij belt aan, wordt binnengelaten, zegt waar hij voor komt en krijgt onmiddellijk een dreun in zijn gezicht van de chef, Hermann Neumeier. Er komen nog een paar SiPo-medewerkers aangelopen, Van Vuuren krijgt nog een paar klappen en wordt vervolgens opgesloten in een cel in de kelder. Hij zit daar de rest van de dag. Pas om half zes gaat de deur van zijn cel open en mag hij eruit, en na een gesprek naar huis. Dat komt omdat er inmiddels een andere professor is gaan praten met de Beauftragte op Maliebaan 15, Müller- Reinert, en die heeft de Sicherheitspolizei verzocht de professor vrij te laten, evenals de brutale dochter van De Savornin Lohman.

Van Vuuren steekt de straat weer over en gaat achter zijn schrijftafel zitten. Hij is diep beledigd en wil zijn functie neerleggen. Maar dat lukt niet: Van Vuuren slaagt er niet in een opvolger te vinden, er is geen professor die op dat moment iets  voelt voor de meest prestigieuze baan die een universiteit kent. Van Vuurens functie stelt trouwens niet veel meer voor, zoals de hele universiteit vrijwel geen betekenis meer heeft. Er zijn in het studiejaar 1943-1944 nog 359 studenten ingeschreven – het jaar ervoor waren dat er nog meer dan tien keer zoveel. De universiteit is leeggelopen, toen studenten verplicht werden een loyaliteitsverklaring te tekenen. Van Vuuren moet aanblijven tot het einde van de oorlog. Daarna moet hij aftreden, en raakt zijn loopbaan in het slop: hij heeft door zijn welwillendheid jegens de bezetter zijn reputatie zwaar geschaad.

Terug naar pand 109. Woonhuis prof. dr. L. van Vuuren (rector-magnificus rijksuniversiteit)