Verhaal van pand 35. Hoofdkwartier NSB

Himmler op de Maliebaan

https://www.youtube.com/watch?v=FvliFBTMM7o

https://www.youtube.com/watch?v=BmXIw-DoxIs

Wat misschien nog wel het meest opvalt in het filmverslag van het Polygoon Journaal over het bezoek van Reichsführer SS Heinrich Himmler aan Utrecht, op dinsdag 19 mei 1942, is Himmlers zonnige humeur. Er zijn niet zo gek veel beelden van Himmler beschikbaar, en zeker niet van een lachende Himmler.

Als hij uitstapt, doet hij zijn jas uit, zodat hij in uniform naar de ingang van nummer 35 loopt. Hij wordt begroet door een goede bekende, Henk Feldmeijer – ze hebben elkaar een vol jaar eerder nog ontmoet, toen Himmler de troepen inspecteerde in Griekenland, waar Feldmeijer meevocht met de SS-Leibstandarte Adolf Hitler. Himmler inspecteert de erewacht, bestaande uit leden van de WA.

Van de gesprekken zijn geen beelden te zien. In het volgende shot komen de heren alweer naar buiten. Himmler haalt een zakdoek tevoorschijn, maar die is bij de volgende shotwissel alweer weg – een neussnuitende Reichsführer, dat geeft geen pas in het bioscoopnieuws. Himmler en Mussert gaan achterin de open auto zitten, die we zien wegrijden, naar Paushuize, voor het noenmaal.

Wat komt een van de machtigste mannen van het Derde Rijk eigenlijk doen in Utrecht? Daar bestaat geen absolute zekerheid over. Himmler is vier dagen in Nederland, en neemt flink de tijd voor gesprekken met de kopstukken van bestuur en SS. Het officiële hoofddoel van zijn komst is de eedaflegging van de leden van de Nederlandse SS aan Hitler. Maar het bezoek van Himmler heeft ongetwijfeld ook nog een ander, en voor Himmler veel wezenlijker doel: binnen twee maanden zullen de eerste Nederlandse joden naar de vernietigingskampen worden gedeporteerd.  Dat weet nog bijna niemand op dat moment. Himmler is in Nederland om zelf na te gaan of alle betrokken instanties klaar zijn voor de taak die hun wacht, zo schrijft Loe de Jong in zijn standaardwerk:

‘Hoogst aannemelijk lijkt het dat in de gesprekken die hij met Seyss-Inquart, Rauter en Harster tijdens dit bezoek aan ons land voerde, menig woord gewisseld werd zowel over de deportaties als over de laatste maatregelen die men nog nemen moest voor men de voorzitters van de Joodse Raad zou meedelen wat te geschieden stond. Himmler was een zeer precies man. De Endlösung was hem een geloofszaak. Er was, zo zag hij het, hem en zijn SS een heilige missie toevertrouwd. Hij zal er zich zeker van vergewist hebben dat deze ook bij de instanties hier in goede handen was.’

Terug naar pand 35. Hoofdkwartier NSB