Verhaal van pand 74. Sicherheitspolizei

Een nieuwe chef van de Sicherheitspolizei

In de eerste maanden van 1944 krijgt de Sicherheitspolizei in Utrecht een nieuwe chef. Hij heet Hermann Neumeier en hij gaat als Postenführer het kantoor Maliebaan 74 leiden. Zijn benoeming heeft te maken met de overplaatsing van zijn voorganger, Hermann Thie, die een roemloos einde van zijn Utrechtse periode kende. Volgens ex-burgemeester Ter Pelkwijk is hij ‘in beschonken toestand met een directoire over zijn uniformbroek in de goot van de Nachtegaalstraat aangetroffen.’Van dat soort wangedrag houdt de grote baas in Amsterdam, Willy Lages, helemáál niet. Thie wordt teruggehaald naar de hoofdstad, en Hermann Neumeier, een doorgrwinterde SS-er ,volgt hem op. Je kunt moeilijk volhouden dat de nieuwe man qua levenshouding voor een aanzienlijk hogere moreel-ethische standaard zorgt. Als na de oorlog een van zijn ondergeschikten, de Nederlandse SS-er P. de Vos, over hem een verklaring moet afleggen zegt hij:

‘Over Neumeier en de vrouwen zou een pornografische trilogie te schrijven zijn, want geen vrouw kwam zonder met hem naar bed te zijn geweest van zijn kamer af.’

De nieuwe chef bouwt niet alleen aan zijn reputatie als vrouwenjager. Hij staat ook al gauw bekend als een opvliegende, gewelddadige bureauchef. Daar kan de Utrechtse verzetsman Jan Oskam van meepraten. In april 1944 pakt de Sicherheitspolizei hem op. Hij zit in de onderduik bij zijn broer aan de Pieter Nieuwlandstraat in Utrecht. Hij is actief in het verspreiden van illegale bladen. Hij wordt aan de Maliebaan 74 verhoord door Johann Haveneth en diens chef Hermann Neumeier. Als Oskam weigert te vertellen wie degene is van wie hij de bladen ter verspreiding krijgt aangeleverd, pakt Neumeier zijn gummistok erbij en begint Oskam af te tuigen. Hij slaat hem zo hard op zijn rug, dat Oskam, bont en blauw, in zijn cel in de gevangenis aan de Gansstraat dagenlang niet kan liggen van de pijn.

De harde aanpak van de nieuwe chef wordt spoedig bekend in verzetskringen. Er is nog meer reden om heel voorzichtig te zijn en uit handen van de Duitse opsporingsdiensten te blijven. Dat wordt wel steeds moeilijker. Er is in 1944 sprake van een duidelijke verscherping van de strijd tussen verzet en SD/SiPo. SS-chef Rauter spoort zijn mensen aan tot hardere repressie. Uit alles blijkt dat hij, zeker na juni 1944 als de geallieerden in Normandië geland zijn en de bezetter zich steeds meer bedreigd voelt, hier zijn eigen oorlog voert, de oorlog tegen het verzet. De nieuwe Postenführer in Utrecht Hermann Neumeier past heel goed in dat beeld van een steeds harder optredend regime: de kelder van Maliebaan 74 wordt langzamerhand een regionaal martelcentrum.

Terug naar pand 74. Sicherheitspolizei